All things

قبرستان

در این خطبه حضرت علی علیه السلام به غفلت و بی‌توجهی مردم پرداخته است و با بیان شرایط سخت پس از مرگ، انسان را از غفلت برحذر داشته است . حضرت می‌فرماید:

" فَإنَّكُمْ لَوْ عَایَنْتُمْ مَا قَدْ عَایَنَ مَنْ ماتَ مِنْكُمْ لَجَزِعْتُمْ وَ وَهِلْتُمْ، وَ سَمِعْتُمْ وَ اطَعْتُمْ؛ اگر مى‌دیدید آنچه را كه مردگانتان پس از مرگ دیده‌اند، بی‌تابى مى‌نمودید و وحشت و اضطراب بر شما چیره مى‌شد ."

حتما همه شما در قبرستان، هنگام دفن میتی حضور داشته‌اید. در آن حال فردی را نظاره‌گریم که تا ساعاتی قبل زنده بود و قادر به انجام هر کاری بود ولی اکنون به موجودی بی حرکت و خاموش تبدیل شده است . البته این حالات، ظاهر امر است چرا که در باطن اتفاقاتی در حال رخداد است که ما نمی‌بینیم و میّت آن وقایع را درک می‌کند. بر اساس روایات، در این حال آن فرد داد و فریاد هم می‌کند اما کسی نمی‌شنود. حضرت علی علیه السلام در این فراز به این نکته اشاره می‌کنند که شما که زنده هستید متوجه نمی‌شوید چه بر سر آن مرده می‌آید و اگر می‌دیدید به وحشت و اضطراب می‌افتادید.

حال این سوال پیش می‌آید که چرا انسان پس از مرگ دچار وحشت و اضطراب می‌شود؟!

حضرت علی علیه السلام در این فراز به این نکته اشاره می‌کنند که شما که زنده هستید متوجه نمی‌شوید چه بر سر آن مرده می‌آید و اگر می‌دیدید به وحشت و اظطراب می‌افتادید.

به نظر می‌رسد که بنا بر آن فرمایش حضرت علی علیه السلام که مردم مردگانند و وقتی می‌میرند زنده می‌شوند؛ انسان پس از مرگ به هوشیاری می‌رسد و این هوشیاری برای او رنج‌آور و سخت می‌باشد. چرا که چیزهایی را که در طول زندگی خود شنیده و خوانده بود و نسبت به آن بی‌توجه بوده حال برایش عینیت یافته، ولی افسوس که دستش از دنیا کوتاه شده و زمان کاشتن پایان یافته و دیگر زمان درو کردن است .

از شواهد و منابع اسلامی چنین بر می‌آید که یکی از شدیدترین شکنجه‌های روح پس از جدایی از جسم، اینست که چرا در طول زندگی اعمال و فعالیتش اندک بوده است . چرا که چنین کسی، پس از مرگ شاهد تباهی زندگی خود خواهد بود و این حس تهی بودن برای فرد ترس و وحشت ایجاد می‌کند.

اگر انسان متوجه مرگ و رفتن باشد برای به دست آوردن جاه و مقام، متوسل به دروغ، تهمت و آبرو ریختن مردم نمی‌شود . و هزاران گناه دیگر که متاسفانه انسان برای به دست آوردن این دنیای فانی مرتکب آن اعمال ناپسند می‌شود و خود را گرفتار درد و رنج و عذاب الهی در قبر و قیامت می‌نماید .

" وَلَكِنْ مَحْجُوبٌ عَنْكُمْ مَا قَدْ عَایَنُوا وَ قَرِیبٌ ما یُطْرَحُ الْحِجَابُ ؛ ولى آنچه مردگانتان پس از مرگ دیده‌اند، اكنون از چشم شما پنهان است و به زودى پرده‌ها بالا خواهد رفت."

حضرت در این فراز به کسانی که زنده هستند هشدار می‌دهند که بدانید آنچه که اکنون مردگانتان دیده‌اند و شما نمی‌بینید به زودی برای شما نیز آشکار می‌شود. کنایه از این که بیدار باشید چون قرار نیست شما در این دنیا جاودان باشید بلکه نوبت مرگ شما هم می‌رسد و آنگاه پرده‌ها از مقابل چشمانتان فرو می‌افتد. اکنون که زنده هستید و فرصت اندوختن توشه دارید تلاش کنید که مسیر، سخت و فرصت کم است. بنا بر فرمایش حضرت علی علیه السلام فرصت‌ها همانند ابر در گذرند. زود باشد که بانگ برآید که باید بروی.

" وَ لَقَدْ بُصِّرْتُمْ إنْ ابْصَرْتُمْ، وَ اسْمِعْتُمْ، إنْ سَمِعْتُمْ، وَ هُدِیتُمْ إنِ اهْتَدَیْتُمْ ؛ آن حقایق را به شما نیز نشان دادند، ولى دیدن نخواستید و به گوش شما رسانیدند، ولى شنیدن نخواستید. راه را به شما نمودند، ولى ره یافتن نخواستید.

بِحَقِّ اقُولُ لَكُمْ: لَقَدْ جَاهَرَتْكُمُ الْعِبَرُ، وَ زُجِرْتُمْ بِمَا فِیهِ مُزْدَجَرٌ، وَ مَا یُبَلِّغُ عَنِ اللَهِ بَعْدَ رُسُلِ السَّمَاءِ إلا الْبَشَرُ ؛

به حق مى‌گویم كه :

عبرت‌ها و اندرزها بر شما آشكار بود و از آنچه مى‌باید دورى جویید شما را منع كردند و پس از ملائكه، كه رسولان آسمان‌اند، جز انسان فرمان خداوند را ابلاغ ننماید."

حضرت در این فراز از خطبه به این نکته اشاره می‌کنند که آن حقایق پشت پرده از طریق پیامبر و امام برای شما گفته شد ولی گوش ندادید و به آن توجه نکردید و به دنبال هوا و هوس و پاسخگویی خواهش‌های نفسانی خود بودید.

آیا هیچ فکر کرده‌اید که چرا رفتن به قبرستان مستحب شمرده شده است؟!

آیا به این سیره رسول اکرم صلی الله علیه و آله توجه کرده‌اید که چرا در تشییع جنازه و مراسم تدفین، حتما شرکت می‌کردند؟!

بنا بر آن فرمایش حضرت علی علیه السلام که مردم مردگانند و وقتی می‌میرند زنده می‌شوند؛ انسان پس از مرگ به هوشیاری می‌رسد و این هوشیاری برای او رنج‌آور و سخت می‌باشد. چرا که چیزهایی را که در طول زندگی خود شنیده و خوانده بود و نسبت به آن بی‌توجه بوده حال برایش عینیت یافته، ولی افسوس که دستش از دنیا کوتاه شده و زمان کاشتن پایان یافته و دیگر زمان درو کردن است .

چون این موارد به انسان یادآوری می‌کند که این دنیا محل گذر است و قرار نیست کسی در این دنیا بماند، و روزی هم نوبت به ما می‌رسد. اگر در مسئله مرگ تامل داشته باشیم قطعا نسبت به اعمال و رفتارمان دقت خواهیم داشت و شاهد این همه ظلم و ستم و جنایت نخواهیم بود. وقتی انسان به این مورد توجه و یقین داشته باشد که روزی از این دنیا خواهد رفت و باید پاسخگوی اعمالش باشد دیگر از هر راهی به دنبال ثروت اندوزی نمی‌رود و فقط از راه حلال کسب درآمد می‌کند.

اگر انسان متوجه مرگ و رفتن باشد برای به دست آوردن جاه و مقام، متوسل به دروغ، تهمت و آبرو ریختن مردم نمی‌شود. و هزاران گناه دیگر که متاسفانه انسان برای به دست آوردن این دنیای فانی مرتکب آن اعمال ناپسند می‌شود و خود را گرفتار درد و رنج و عذاب الهی در قبر و قیامت می‌نماید .

منبع:

نهج البلاغه، خطبه 20، ترجمه عبدالحمید آیتی

گروه دین و اندیشه تبیان

نوشته مهری هدهدی

زیارت اربعین

اربعین،چهلمین روز شهادت امام حسین علیه السلام است که جان خود و یارانش رافدای دین کرد.از آنجا که گرامیداشت‏خاطره شهید و احیاء اربعین وی،زنده نگهداشتن‏نام و یاد و راه اوست و زیارت،یکی از راههای یاد و احیاء خاطره است،زیارت‏امام حسین‏«ع‏»بویژه در روز بیستم ماه صفر که اربعین آن حضرت است،فضیلت بسیاردارد.

امام حسن عسکری‏«ع‏»در حدیثی علامتهای‏«مؤمن‏»را پنج چیز شمرده است:نمازپنجاه و یک رکعت،زیارت اربعین،انگشتر کردن در دست راست،پیشانی بر خاک نهادن‏و«بسم ا...»را در نماز،آشکارا گفتن:«علامات المؤمن خمس:صلاة احدی و خمسین وزیارة الاربعین...»⁽¹⁾زیارت اربعین که در این روز مستحب است،در کتب دعا آمده است‏و به اینگونه شروع می‏شود: «السلام علی ولی الله و حبیبه...»که این متن،از طریق‏صفوان جمال از امام ادق‏«ع‏»روایت‏شده است.زیارت دیگر آن است که جابر بن‏عبد الله انصاری در این روز خوانده است و متن زیارت بعنوان زیارتنامه آن امام در نیمه‏ماه رجب نقل شده و با جمله‏«السلام علیکم یا آل الله...»شروع می‏شود.⁽²⁾مورخان نوشته‏اند که جابر بن عبد الله انصاری،همراه عطیه عوفی موفق شدند که درهمان اولین اربعین پس از عاشورا به زیارت امام حسین‏«ع‏»نائل آیند.وی که آن هنگام‏نابینا شده بود،در فرات غسل کرد و خود را خوشبو ساخت و گامهای کوچک برداشت تاسر قبر حسین بن علی‏«ع‏»آمد و با راهنمایی عطیه،دست روی قبر نهاد و بیهوش شد،وقتی به هوش آمد،سه بار گفت:یا حسین!سپس گفت:«حبیب لا یجیب حبیبه...»آنگاه‏زیارتی خواند و روی به سایر شهدا کرد و آنان را هم زیارت نمود.⁽³⁾

زیارت پیاده

آنچه در راه طلب خسته نگردد هرگز پای پر آبله و بادیه پیمای من است

غیر از عشق و محبت،که پای زائر را پیاده به مرقد حسین‏«ع‏»می‏کشاند و رنج‏سفر وخوف و خطر را به جان می‏خرد،پیاده روی برای زیارت سید الشهدا،ثواب بسیار دارد ومورد تاکید پیشوایان دین است.اما صادق‏«ع‏»فرموده است:«من خرج من منزله یریدزیارة قبر الحسین بن علی‏«ع‏»ان کان ماشیا کتبت له بکل خطوة حسنة و محا عنه سیئة...»⁽⁴⁾هر کس به قصد زیارت امام حسین‏«ع‏»،پیاده از خانه‏اش خارج شود،خداوند در مقابل هرگام،برای او حسنه‏ای می‏نویسد و گناهی از او می‏زداید.

یکی از زائران همیشگی حسین‏«ع‏»که هر ماه آن حضرت را زیارت می‏کرده،بخاطرپیری و ناتوانی،یک بار نتوانست برود.نوبت بعد که پیاده پس از چند روز راهپیمایی به‏حرم می‏رسد و سلام می‏دهد و نماز زیارت می‏خواند،در خواب،آن حضرت را می‏بیندکه به وی می‏گوید:چرا به من جفا کردی،تو که نیکوکار بودی...⁽⁵⁾این شدت عنایت ائمه‏را به زائر پیاده می‏رساند. معاویة بن وهب(از اصحاب امام صادق علیه السلام)می‏گوید:

خدمت آن حضرت رسیدم.در مصلای خود در خانه‏اش نشسته بود و پس از نماز باخداوند راز و نیاز می‏کرد.از جمله(در دعا نسبت به زائران قبر حسین‏«ع‏»)می‏گفت:

«خدای زائران قبر حسین را بیامرز،اینان که در این راه،پول خرج می‏کنند،بدنهای خود رادر این راه در معرض قرار می‏دهند...خدایا رحمت کن بر چهره‏هایی که آفتاب،رنگ آنهارا تغییر داده،صورتهایی که متوجه قبر ابا عبد الله است،چشمهایی که در محبت ما اشک‏می‏ریزد... خدایا این جانها و بدنها را به تو می‏سپارم،تا کنار حوض کوثر به هم برسیم...»⁽⁶⁾این سنت زیارت پیاده،از زمان ائمه بوده و تاکنون نیز ادامه دارد و اجر بیشماری برای‏آن نقل شده است. فاضل دربندی می‏نویسد:این پیاده بودن،یا به جهت فقیر بودن زائراست که نشان می‏دهد این زیارت،برخاسته از شوق و محبت است،یا به جهت آنست که‏زائر،خود را در برابر سلطان اقلیم جوانمردی و خورشید سپهر عصمت و شهادت کوچک‏می‏شمارد و در راه او،رنج‏سفر پیاده را بر خود هموار می‏کند و هر دو ارزشمند است.⁽⁷⁾در عراق،از سالها پیش چنین رسم است که هیئتها،دسته‏ها و کاروانهایی کوچک یابزرگ،در ایام خاصی از بصره،بغداد و عمدتا از نجف، برای زیارت کربلا پیاده حرکت‏می‏کنند.بویژه در ایام زیارتی خاص مثل نیمه شعبان،اول رجب،ایام عاشورا و اربعین‏بیشتر و پر شکوهتر است و اغلب،راه کنار ساحل فرات را انتخاب می‏کنند که از نجف تاکربلا 18 فرسنگ است و چند روز طول می‏کشد.در این کاروانهای زیارتی پیاده،علمای‏بزرگ هم شرکت می‏کردند،همچون میرزای نایینی،آیة ا...کمپانی،سید محسن امین،وبسیاری از علمای معاصر.در این مسیر،دیدار با عشایر و فعالیتهای تبلیغی هم انجام‏می‏گرفت و شعارهایی هم مطرح می‏شد و روضه‏خوانی برگزار می‏گشت.

در ایام حکومتها بعثیها،این پیاده رویهای پر شکوه،آن هم از طریق جاده غیر رسمی‏کنار فرات،رنگ مبارزه و مخالفت با رژیم عراق هم به خود می‏گرفت و یک بار هم در ایام‏اربعین حسینی در سال 1397 ق.به درگیریهای سخت میان نیروهای بعثی با انقلابیون‏شیعه و کاروانهای زیارتی در طول راه و در حرم ابا عبد الله الحسین‏«ع‏»انجامید و کشته‏ها ومجروحان بسیاری داد،⁽⁸⁾و به‏«اربعین خونین‏»معروف شد.

در کوی عشق،درد و بلا کم نمی‏شود از باغ خلد،برگ و نوا کم نمی‏شود تیغ شهادتست دل گرم را علاج این تشنگی به آب بقاء کم نمی‏شود قاصد،تسلی دل عاشق نمی‏دهد شوق حرم به قبله نما،کم نمی‏شود⁽⁹⁾

زیارت رجبیه

زیارتنامه‏ای که با کیفیت‏خاص خطاب به حسین بن علی‏«ع‏»و شهدای کربلا در روزاول ماه رجب و نیمه شعبان خوانده می‏شود و متن آن در کتب دعا و زیارت آمده است.⁽¹⁰⁾در ادامه این زیارتنامه،متنی خطاب به شهدای کربلا با ذکر نام آنها آمده است و شامل 75اسم است.منبع این زیارت،«اقبال‏»سید بن طاووس است و با زیارت ناحیه مقدسه که آن‏هم مشتمل بر اسامی شهدای کربلاست،نقاط مشترک و اسامی متفاوت دارد.در پایان این‏زیارتنامه،تعبیرهایی چون: ربانیون،برگزیدگان خدا،ویژگان الهی،شهدای در راه دعوت‏به حق،یاوران وفادار و جان نثار، سعادتمندان کامیاب و شرافتمندان آخرت،در باره‏اصحاب امام حسین‏«ع‏»به کار رفته است. این زیارت و زیارت ناحیه مقدسه،از منابع‏شناسایی نام آن اصحاب شهید به شمار می‏آیند.⁽¹¹⁾

زیارت عاشورا

گروه دین و اندیشه تبیان

نوشته مهری هدهدی

عهد و پیمان

روایات

مسلمان شدن راهب مسيحي

زیارت اربعین

سه شنبه 29 اسفند1385

ویژه نامه